Risicoatlas Spoor

Hier vindt u informatie over de risico's van het transport van gevaarlijke stoffen per spoor Deze informatie, in tabelvorm weergegeven, is ontleend aan de zogenaamde Risicoatlas Spoor. Deze atlas geeft informatie over de transportstromen, plaatselijk risico en over aandachtspunten t.a.v. groepsrisico voor zover het gaat om het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor. Het gaat hier uitsluitend om de baanvakken en niet om de spoorwegemplacementen. Kennis over risico's van emplacementen is en wordt verzameld in het kader (van het vervolgtraject) van het project PAGE (Plan van Aanpak Goederen Emplacementen).

De atlas voorziet in een behoefte die in de afgelopen jaren merkbaar is gestegen. Maatschappelijke ontwikkelingen en gebeurtenissen verhogen de vraag naar feitelijke informatie aangaande dergelijke risico's. Ik refereer aan enkele ernstige calamiteiten die in het recente verleden plaatsvonden, aan besluiten over al dan niet nieuwe spoorinfrastructuur, aan de toegenomen aandacht voor intensief en meervoudig ruimtegebruik en aan de vraag om ons te prepareren op rampsituaties.
Ik verwijs ook naar de op komst zijnde wettelijke registratieplicht van dergelijke risico's [Tweede Kamer, nr. 27628]. Deze risicoatlas spoor kan daar een bijdrage aan leveren. Zoals ik de Kamer heb toegezegd, heb ik dan ook binnen mijn ministerie opdracht gegeven om in die behoefte voor het spoorvervoer te voorzien. Eerder is reeds een risicoatlas voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg gemaakt [AVIV-project 9632, December 1997].

Over deze atlas
De informatie die in deze atlas wordt gegeven, is (onvermijdelijk) gebaseerd op gegevens van eerder gerealiseerd vervoer. Het gaat dan ook feitelijk om een momentopname van jaarcijfers (1998).
Een transportsysteem is echter voortdurend aan wijzigingen onderhevig. Dat feit maakt dat de gegevens voor de situatie op dit moment slechts indicatief zullen zijn. In grote lijnen zijn deze gegevens echter goed bruikbaar voor een inzicht in de huidige situatie op het spoor. Deze gegevens worden binnen mijn ministerie ook gebruikt om een doorkijk te verkrijgen naar de toekomstige situatie als zich belangrijke wijzigingen voordoen zoals het geval bij nieuwe infrastructuur en als er nieuwe transportstromen op routes ontstaan. Dit "on going" proces is ook in de periode waarbij dit project spooratlas werd gestart, een aantal malen aan de orde is geweest. Een voorbeeld is het vervoer van chloor in de Limburgse regio dat in deze atlas is vermeld. Aangezien de chloorfabriek in Midden-Limburg in 1999 is gesloten, is dit vervoer sindsdien nihil geworden.
Het spreekt voor zich dat er daarom regelmatig een nieuwe atlas moet worden uitgebracht.

Behalve op basis van de kwantitatieve transportstromen per categorie gevaarlijke stoffen is het risico-overzicht voor wat betreft de inschatting van het groepsrisico gebaseerd op bevolkingsgegevens uit openbare, maar minder exacte bronnen. De risicoberekeningen zijn volgens de standaardrekenmethoden welke specifiek voor vervoer ontwikkeld zijn, uitgevoerd (bekend als de rekenmal IPO-RBM).
Soms zullen de hier gepresenteerde berekeningsresultaten kunnen afwijken van vorige of komende analyses. Veel hangt daarbij af van de basisgegevens waarvan gebruikt wordt gemaakt. De atlas is voor derden bruikbaar en ook primair bedoeld als een indicatie van de aandachtspunten t.a.v. externe veiligheid. Dit in het licht van aandacht voor bronmaatregelen, nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en de noodzaak voor rampbestrijdingsplannen. Voor ieder spoortraject en voor iedere locatie in Nederland is nu eenvoudig na te gaan, in hoeverre de problematiek van de externe veiligheid bij spoorvervoer relevant is. De ordegrootte van het berekende risico geeft direct inzicht in het belang van externe veiligheid in de beschouwde gemeente of regio.

Instrument voor vele doeleinden
Ik gebruik de in deze atlas opgenomen gegevens evenzo voor de ontwikkeling van nieuw beleid:

Een dergelijke risicobeeld maakt duidelijk waar, mede in het kader van het risicobeleid (de nota RNVGS van 1996, straks de AMVB externe veiligheid voor vervoer) maatregelen moeten worden genomen en/of waar ruimtelijke beperkingen gelden langs het spoor.
Eerder heb ik aangekondigd dat ik de wens heb het spoorvervoer van gevaarlijke stoffen te reguleren. De bedoeling daarvan is om baanvakken aan te wijzen waarover het vervoer van bepaalde gevaarlijke stoffenstromen moet worden afgewikkeld met daaraan gekoppeld de ruimtelijke beperkingen die dat met zich meebrengt alsmede de aandacht die moet worden gegeven aan rampenbestrijding. Daar staan dan baanvakken tegenover waarbij die beperkingen niet behoeven te gelden. Over deze systematiek welke ik reeds aankondigde in het kader van de besluitvorming over (het niet doorgaan van) de NOV lijn, zal ik zeer binnenkort de Kamer uitgebreider informeren.
Mijn ministerie voert thans intensief overleg met vervoerders en verladers om te komen tot verdere verbeterpunten t.a.v. het risico dat samenhangt met het vervoer van gevaarlijke stoffen. Belangrijk daarbij is tevens de directe informatieverstrekking over dit vervoer waar immers het centraal geleide spoortransport mogelijkheden voor moet kunnen ontwikkelen.
Tenslotte gebruik ik deze informatie om bij voortduring te blijven zoeken naar nieuwe wegen om de externe veiligheidsrisico's langs het spoor te verminderen. Hiertoe leent zich de internationale regelgeving, de nationaal te stellen regels met als voorbeeld de regeling voor het vervoer van chloor, de uitvoering en het onderhoud van de infrastructuur, de procesvoering op het spoor en de handhaving van regels.

DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT,
T. Netelenbos